Wel een beetje rellerig, de NRC gisteren (16 febr. 2007), met dat kopje op de voorpagina ‘Christelijke canon zonder Spinoza’. Christelijke historici die de canon-Frits (zoals ik die maar zal noemen) beschouwden als een ‘vrijzinnige, liberale selectie’, hadden, zo meldde de NRC, een eigen variant gemaakt, en Annie M.G. Schmidt verwijderd, alsook Spinoza.
Nu ja, Annie. En Spinoza - er zijn bij personen altijd andere keuzes mogelijk. De NRC meldde ook dat ‘De Beeldenstorm’ vervangen was door ‘De hagepreek’. Ik glimlachte: ik zou zelf ook liever niet herinnerd willen worden aan een moment van reli-terrrorisme (moment? nu ja, eeuwen).
De NRC verwees naar het Nederlands Dagblad. Ik aarzelde om daar, via internet, te gaan kijken. Hadden de griffo’s daar wel toegang? En dan dat canon-gezeur... Voor je het weet ben je aan het janblokkeren en word je onwillekeurig meegezogen in dat 1950-achtige pseudo-erudiete gekwezel over achtereenvolgens Herfsttij der Middeleeuwen, de slag bij Nieuwpoort, en Goejanverwellesluis. Nog gezwegen van dat eeuwige historici-gebabbel over wat Huizinga/Fruin/Blok/Colenbrander/Geyl/Romein gezegd hebben over dit of dat (ik word altijd erg moe van die historische proefschriften die voor de helft bestaan over wat Huizinga/Fruin/Blok/Colenbrander/Geyl/Romein gezegd hebben over een onderwerp. Zoek wat er gebeurd is, eens gewoon uit aan de hand van de echte bronnen, zou ik zeggen). Bovendien, wie in een voorgestelde canon over de lange achttiende eeuw komt aanzetten met icoontjes over ‘Buitenhuizen’ (hoe krijgen ze het voor elkaar) en een overigens alleraardigst Fries planetarium, zonder het ergens te hebben over wezenlijke veranderingen in de basische denkpatronen (Verlichting) - die heeft wat mij betreft elk recht van spreken verloren.
Toch maar even gekeken, bij dat Nederlands Dagblad. En dat valt, wat de lange achttiende eeuw betreft, eigenlijk best mee. Goed, ze hebben een sterk accent gelegd op de zestiende en de zeventiende eeuw. Dat is te begrijpen. En het is altijd leuk te zien dat Hugo de Groot en vergelijkbare personen en zaken ook in deze groep nu als belangrijk beschouwd worden; terwijl arme Hugo toch indertijd dankzij het gereformeerde reli-terrorisme zijn vaderland moest ontvluchten en in het buitenland sterven. Maar wat de lange achttiende eeuw betreft valt hun selectie in zekere zin best mee. Na Leeuwenhoek krijg je iconen voor Willem III, de slavernij, de Patriotten, Lodewijk Napoleon, en Willem I.
Dat is helemaal niet zo slecht. Eerder had ik verwacht dat er een icoontje zou zijn voor zeg, à Brakel, of Schortinghuis, of een van die schrijvers van de Nadere reformatie. Dat zou redelijk zinvol geweest zijn omdat een flink deel van de Nederlanders inderdaad in die atmosfeer leefde, en zocht naar het wegje van de Heere. Of voor het koppel Hofstede/Barueth, de enige dominees die redelijk vilein konden schrijven.
De bijgevoegde toelichtingen zijn wel wat kwalijker. Geen spoor van de Verlichting, geen idee van het feit dat het misschien toch wel belangrijk is indien aan het eind van de achttiende eeuw (niet in de Franse tijd die hier lekker ouderwets gewoon in 1795 begint) een door onszelf geformuleerde grondwet tot stand komt waarin Nederland een eenheidsstaat wordt, met scheiding tussen kerk en staat, gelijkberechtiging van allen, en zo nog wat. Nee, hier hebben we de gebruikelijke conservatief-protestantse visie, in wezen nog van Da Costa: aan de middeleeuwen doe we niet, je hebt de Opstand en de synode van Dordt, en dan het Reveil; en alles wat met secularisering en de Verlichting (ook de christelijke Verlichting) te maken heeft is vies en voos en buitenlands.
Ach, misschien mag dat. Toch vraag je je iets af. Als iedereen op die manier een canon kan maken van de nationale geschiedenis, waarin zeg Urk even belangrijk is als Amsterdam, waarom dan geen honderd invalshoeken voor zeer diverse belangengroeperingen?
Bijvoorbeeld. De helft van de Nederlanders is aanhoudend ziek, begrijp ik uit de kranten. Waarom niet een nationale geschiedenis in termen van ziekte? Met allerlei icoontjes per eeuw voor de belangrijkste ziekten: builenpest, malaria (derde- en vierdedaagse koorts), tering, cholera, drugsverslaving?
Ha. Misschien is uiteindelijk de belangrijkste menselijke interesse wel de strijd tegen de dood. We kunnen al die icoontjes opvullen met een plaatje van een zeis. Ben je van alle onenigheid af.
wie komt er in mijn huisje
mijn lieve knekelhuisje?
mijn lieve knekelhuisje?
Geen opmerkingen:
Een reactie posten