woensdag 21 februari 2007
Life of John Buncle (1756/1766), het verhaal over de man met zijn zeven vrouwen die zowel mooi zijn als hersens hebben (er staat niet of het blondjes waren), verschijnt in 1778 in Den Haag, in het Nederlands, als Leven van Johan Bonkel (korte titel).
De vertaler, tevens uitgever is Jan Hendrik Munnikhuizen. Dat is een Rotterdamse lutherse dominee die uit zijn kerk gezet werd omdat hij maar niet ophield aanhoudend bijzondere herderlijke zorg te besteden aan de vrouw van een scheepskapitein; welke kapitein zelf, u begrijpt het, voortdurend buitengaats was. De vermakelijke ontwikkelingen rond deze affaire kunt u later lezen, in druk, in een artikel van Rietje van Vliet. (1)
De vrouwen van John Buncle zijn dus in goede handen, lijkt het, bij deze Nederlandse uitgever.
Alleen is er dit probleempje: gáát Bonkel wel uitsluitend over sex and drank en zo nog wat meer?
Er is bijvoorbeeld het volgende vreemde verschijnsel. De Nederlandse vertaling blijkt uit het Duits vertaald te zijn, niet uit het Engels; en de Nederlandse uitgave gaat vergezeld van een vracht noten en commentaren, van ene geleerde heer Pistorius. Die commentaren maken ook deel uit van de Duitse editie, in 1778 op de markt gebracht door de Duitse uitgever en verlichtingspropagandist Friedrich Nicolai (1733-1811) als Leben von Johann Bunkel (korte titel).
Dat commentaar van Pistorius gaat uitgebreid in op die intelligente gesprekken; om zo alles wat gezegd is over God, en kunst, en wat al niet, te verduidelijken.
De tekst heeft blijkbaar een zwaardere lading dan slechts Jantje-Smit-in-gesprek-met-opeenvolgende-TVpresentatrices/ijsdanseresjes/journalistes. Het was natuurlijk ook te mooi om waar te zijn, die simpele seriële monogamie van John Buncle.
Een gissing: zijn die vrouwen soms de zeven stadia van iets anders? Zijn zij, zeg, de zeven vormen van Sofia, de goddelijke wijsheid?
(Sofietjes zijn om die reden, ik zeg het er maar bij, in de mode tussen 1770 en 1815. Leest u maar es die teksten waarin de Feiths Sophie, de christelijke wijsheid, ervan langs krijgt van Kinkers Sophie, de verstandige verlichtingsmeid-die-van-aanpakken-weet). (2)
Bent u er nog?
De Johann Bonkel, de Duitse Buncle dus, wordt heel snel verboden; nog in 1778. Waarom? Het verbod moet de verklaring bieden van wijze waarop de tijdgenoten de vrouwen van Bonkel bekijken.
Daar verschijnt dus in het vorige stukje genoemde Duitse jezuïet. Maar die houdt u nog even tegoed.
(1) ‘Schandaal in Rotterdam. Waarom dominee Johan Hendrik Munnikhuizen boekverkoper werd.’ De ongelukkige carrière van Munnikhuizen wordt vervolgd in haar ‘Geschichte einiger Esel. Dutch-German Book Trade Relations in the Second Half of the 18th Century.’
Deze teksten zullen ongetwijfeld bij feitelijk verschijnen genoemd worden op de website van ‘Killercat II’.
(2) Zie A. Hanou, ‘Sophie’s keuze: Jan Kinker publiceert zijn Brieven van Sophië aan Mr. Rhijnvis Feith (1807)’, in: Nederlandse literatuur van de Verlichting.Tweede druk. Nijmegen 2004. p. 227-232.
Abonneren op:
Reacties posten (Atom)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten