Haegse Mercurius (1697) - Hollands Diep (2007)

woensdag 14 maart 2007

De in 1697 begonnen Haegse Mercurius, van Hendrik Doedijns, is een van de eerste bladen waarin commentaar gegeven wordt op de cultuur van de Nederlandse samenleving. Men kende voorheen slechts bladen die alleen zakelijk nieuws gaven (graanprijzen, veldslagen en dergelijke). Doedijns probeert iets nieuws. Dit, bijvoorbeeld, is een piepklein berichtje, op 4 september 1697 verschenen:

‘Op Saturdag den 31. passato, 's avonts ten zeven uren, is ’er te Delfshaven een Comediant opgeknoopt over een execrabel dessein; Hy hing met een seer goede gratie, en zo veel applaudissement als of de executie op Tyburn [galgenveld bij Londen] was geschiet. De Geestelykheyd heeft getracht sulx te beletten, maar te vergeefs.’

De tijdgenoot weet: in Rotterdam is toneel verboden omdat de calvinisten daar niet tegen kunnen. Oplossing: een soort schouwburgje onder een andere jurisdictie, in een voorstad van Rotterdam, Delfshaven. Daar mag je zonder last te krijgen applaudisseren voor een toneelspeler die zich (als misdadiger? omdat hij op het toneel foute plannen - desseins - speelt?) vakkundig laat hangen. Binnen Rotterdam zelf hadden de christelijke fundi’s, die toen allesbehalve multiculti’s waren, hem om geloofsredenen graag zien hangen...

Men kan het bericht nog anders uitleggen. Maar bij Doedijns ziet u het begin van de opiniepers en de culturele weekbladen. Indertijd werd het blad gespeld: kan dat? mag dat? Het werd na decennia nog herdrukt.

Dezer dagen is het eerste nummer verschenen van het nieuwe Hollands Diep. Het zegt de erfgenaam te zijn van het eerste Hollands Diep (1975-1977). Over dat eerste Hollands Diep een aardig artikel van de eerste hoofdredacteur, Max van Rooy.

Voor de rest: het is vooral een kijktijdschrift met foto’s, een prachtige lay-out,. Inhoudelijk: nu ja. Paul Witteman interviewt Van Mierlo. Otterspeer over de correspondestie Reve-Hermans. Rascha Peper is van plan een achttiende-eeuwse roman te schrijven. Voor de vrouw (?): hoe het zit met Brazilian wax. Een paar vragen aan Aniek Pheifer, biologerend op de buis, maar blijkbaar niet breed behuisd in het brein. De rest... Oh ja, waarschijnlijk om het blad te voorzien van de juiste zwaarte schrijft Bas Heijne ook iets moeilijks. Waarover ook alweer? Ah, nationalisme. Mijn probleem is: zoals water van een eend afglijdt, zo glijden de woorden van Bas Heijne van mij af. Na twee alinea’s weet ik nooit meer waar het over gaat. Het is Belangrijk, dat wel. En erg Intelligent. De lezer heeft, als hij Bas’ einde gehaald heeft, Zarathoestra een hoog opgetast bord boerenkool-met-worst zien verorberen. Hij is voldaan.

Doedijns zou niet echt onder de indruk zijn van Hollands Diep, denk ik. Het is wel leuk om te doorbladeren, en zo af en toe iets tot u te nemen. Het is een glossy om mee in bed te kruipen als er weer zo’n influenzagolf is.

Misschien hadden ze het beter Hollands Griep kunnen noemen.