Herkaauwer (1815-1817) 1

zondag 25 februari 2007

Wie kan zichzelf de juiste naam geven? Toen Herkauwer halsoverkop de lucht in moest herinnerde hij zich dat er een tijdschrift van die naam had bestaan, geschreven door Jan Kinker (1764-1845). Gespeld: Herkaauwer.

Omdat er bij alle mensen die in de achttiende eeuw geboren zijn bij enig onderzoek voortdurend massa’s lijken uit de last vallen (hetgeen onderzoek naar die mensen buitengewoon leuk maakt) behalve bij genoemde Kinker, leek me die naam wel geschikt.

Kinker schreef, of was mede-schrijver, van een groot aantal tijdschriften. Daarin gaf hij commentaar op de samenleving van zijn dagen. De inhoud is inhoudelijk en stilistisch bijna altijd de moeite waard, en wordt dus zelden geraadpleegd door die historici die menen dat alles al bij Colenbrander en (u kent het rijtje historici-heiligen wel) vermeld staat.

Een voorlopige aanduiding van de intellectuele positie van die oude Herkaauwer uit de jaren 1815-1817, door tijdgenoten wegens inhoud en omslag wel ‘de groene beul’ genoemd:

‘Voorzover Kinker en het blad ergens geplaatst zouden moeten worden op de altijd ongemakkelijke links/rechts-balans, zou geconcludeerd moeten worden dat er een duidelijk ‘progressieve’ inslag is: voor vrijheid van de pers, tegen absolutisme, tégen ultramontanen en obscuranten (en in die gevallen de vorst steunend). Er is zelfs een aanzet van sociale bekommernis: niet alleen in het ondersteunen van maatschappijen die een oplossing zochten voor de armoede en de werkeloosheid, maar in het vormen van gedachten over de plaats van de volksklasse en haar opheffing.’ (1)

Achteraf dus een niet onterecht gekozen titel. Heel dienstig om ook nu te herkauwen wat er allemaal schuil gaat achter de sluiers van Isis, en onder de luiers van Osiris.

Wie het tijdschrift van 1815-1817 leest komt allerlei moderns tegen, over democratie, de positie van België, wahabieten, en nog veel meer. Ik keek vandaag echter met meer aandacht naar het eerste nummer, omdat ik wel wilde weten waarom Kinker die titel koos. Daarover enkele citaten in een volgende aflevering.

Overigens, de Herkauwer die u nu leest, heeft ontdekt dat er de een of andere blogster (heet dat zo?) bestaat die zich ook Herkauwer noemt. Edoch, haar site is volgeladen met geiten, konijnen, en ander gedierte met een groot aanhankelijkheidspotentieel. Herinner ik mij dat goed dan is die blog dan ook al door 10.000 mensen bezocht. Dat zal uw Herkauwer niet halen. Hoewel, Google begint deze site op te pikken, zodat er nog van alles kan gebeuren. Niet dat zoiets belangrijk is.

Voor de volledigheid: er heeft ook nog een tijdschrift Herkauwer bestaan tijdens de jaren 1851-1854. Het verscheen te Utrecht. Het heeft een conservatief protestants-christelijke signatuur. Maar dat stempel heeft Utrecht, en zeker Utrechts Academia, al sinds de oude kribbebijter Voet. De patriottentijd is een uitzondering.


(1) A. Hanou. Sluiers van Isis. Johannes Kinker als voorvechter van de Verlichting [...] deel I. Deventer 1988, p. 325. Op p. 318-317 meer over de oude Herkaauwer.