Hollandse vrouwen (1798)

donderdag 26 april 2007

Hoe beoordeelt een buitenstaander Nederlandse vrouwen?

In 1798 verschijnt: Vertraute Briefe aus Holland im Frühjahr 1797. Aus dem Dänischen übersetzt. 1798. In alle Buchhandlungen. (1)

Of dit werk echt oorspronkelijk in het Deens geschreven is lijkt mij twijfelachtig.
De auteur is feitelijk Paulus Hubertus Adriaan Jan Strick van Linschoten (1769-1818), een Duitser die min of meer twee nationaliteiten bezeten heeft. Hij bracht vóór 1817 het grootste deel van zijn leven in Nederland door, waar hij behoorde tot de vrijzinnige intelligentsia. Hij nam daar deel aan staatkundige en wereldbeschouwelijke debatten en publiceerde zelfs verschillende dichtbundels, die beslist niet onaardig zijn. Hij was geheel tweetalig.

Zijn reisbeschrijving uit 1798 geeft in de vorm van brieven een soort ‘fysiologie’ (karakterschets) van Nederland en de Nederlanders. Hij komt bij Nieuwerschans de grens over, en gaat richting Den Haag.

Hij heeft behoorlijk wat aandacht voor dames. Wanneer hij de nodige tijd in Amsterdam verblijft is hij geroerd over de vriendelijkheid van een verkoopster in een galanteriezaak, die een paar handschoenen voor hem repareert. Hij geeft ook een verslag van de beroemde musico’s aldaar (men wordt verondersteld de meisjes te vergasten op kastanjes en dadels. Hij zegt dat een zekere overeenkomst de heer drie gulden zal kosten).

Zijn 23ste brief (p. 113-121) gaat geheel over de Nederlandse, beter gezegd: de Hollandse vrouw. Enkele passages over haar karakter:

‘Man musz die Holländerinnen schlechterdings nicht mit Deutschen, Französinnen oder Engländerinnen vergleichen; sie müssen allemal verliehren. Sie machen eine eigene Art Classe von Schönheiten aus; an welche man sich vielleicht mit der Zeit gewöhnt, da im Grunde die Begriffe von Schönheit und Häszlichkeit nur Gewohnheitsbegriffe, und subjective Vorstellunge sind.
Wenn Sie mich also fragen; was dünkt ihnen von der Holländerinnen? So will ich antworten.
Es herrscht etwas Todtes, Steifes, Gezwungenes und Linkischen in ihrem Wesen. Ihre Physiognomie habe etwas herbes und stieres was dem schönen Ausdruck der Weiblichkeit völlig entgegensteht. Ihrere Kleidung, selbst wenn sie englisch oder französisch seyn soll, fehlt es an Geschmack und Schönheit, und sie ist unleidlich, wenn sie bei der meisten, national ist. Dazu kommt noch der allgemeine Gebrauch der Schnurrbrüste, der Hosen, und die häsliche Gewohnheit überall Feuerstübchen Chauffoir, Stoof) mit sich herum zu schleppen.
Indessen sie sind nicht ungerecht. Trotsz diesem todten abschreckenden Aeussern, dieser anscheinenden kalten Gefühllosigkeit, dieser ängstlichen Steifheit, fliesst dennoch unter dieser Eisrinde wärmeres Blut als bei ihren Landsleuten. [...]
Man glaube nicht, dasz sie gefühllos sind, am wenigsten ietzt. Sie stehen ietzt mit ihrer Lekture bei der empfindsamen Periode, und sind empfändlicher als je.’ (p. 114-115)