Ledenlijst Felix Libertate (1795) 1

zondag 8 april 2007


Binnenkort verschijnt, zag ik, een biografie over Hartog de Lemon. Dat is een spannende figuur uit de joodse emancipatie, rond 1800. Hij werd als armendokter door de bestuurders van de synagoge ontslagen omdat hij daar de Rechten van de Mens wilde laten voorlezen. Hij komt verschillende keren voor in het milieu-Kinker. Kinker wilde hem voordragen als lid van de loge. Dat lukte niet, waarop de groep-Kinker binnen de vrijmetselarij een strijd begon over de principiële gelijkwaardigheid (zie mijn Sluiers van Isis). Ik zie dus met spanning uit naar die biografie.

Een en ander leidde tot gegrabbel in oude mapjes. Daarin vond ik een mij door Peter Buijs, april 1995, toegestuurde ledenlijst van het het joodse emancipatoire gezelschap ‘Felix Libertate’. Dat werd opgericht bij de revolutie in 1795. Het stuurde 26 maart 1796 een verzoekschrift naar de Nationale Vergadering, om de joden gelijke rechten te geven. Dat nu leidde tot het decreet van 2 december 1796, over de ‘Gelykstaat der Joden’.

Een belangrijk gezelschap dus. En nogal door de historici verwaarloosd. Afgezien van wat alinea’s her en der vind ik er tenminste geen echte degelijke studie over. Vandaar dat Herkauwer hier, een beetje in het verlengde van het lijstje leden van het joodse ledenbestand van ‘Door vlijt en eensgezindheid’, het lijstje van Buijs overneemt; dat zal hij wel niet erg vinden. Dan heeft men het geheel bij elkaar, hoewel men ongetwijfeld individuele leden ook wel elders kan vinden, mogelijk ook in digitale bestanden. - Ook hier bevinden zich op de lijst enkele niet-joodse Nederlanders.

De letters achter diverse namen geven de door Buijs geraadpleegde bronnen aan, door hem kort achter de lijst zeer kort aangegeven. Welke bronnen dat precies zijn kan men ongetwijfeld vermeld vinden in Hetty Berg, De Gelykstaat der Joden. Inburgering van een minderheid (1996). Daarin kan men verschillende spannende artikelen vinden over de joodse inburgering van rond 1800, onder meer van de genoemde Peter Buijs; en van Herkauwer.

Aberle van Amersfoort, Natan (B)
Adami, Harmanus (CH)
Albuquerque, Abraham (R)
Aletrino, Isaäc
Alexander, Ephraim (B)
Alexander, Mozes Salomon (R)
Ancona, dr. G. d’
Asser, Carolus (?)
Asser, Mozes Salomon (R)
Beeldsnijder, .. (?)
Boas, Selig van Saul (B)
Braatbard, Chaim
Bromet, Harmanus Leonard (Hartog) (B)
Bromet, Sampie (B)
Bronveld, Liepman (R)
Cats, Salomon (B)
Coerlander, Juda David (CH)

(wordt vervolgd)